Η σύνδεση με τον εαυτό και τον έξω κόσμο

Mια βαθύτερη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση

Η βαθύτερη ανάγκη του ανθρώπου δεν είναι απλώς να επιβιώνει, να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καθημερινότητας ή να διατηρεί μια λειτουργική εικόνα προς τα έξω. Είναι να αισθάνεται ότι βρίσκεται σε επαφή με τον εαυτό του. Να μπορεί να αναγνωρίζει τι αισθάνεται, τι τον πληγώνει, τι τον φοβίζει, τι επιθυμεί, τι έχει ανάγκη και τι του δίνει νόημα.

    Η σύνδεση με τον εαυτό αποτελεί μια θεμελιώδη αίσθηση εσωτερικής συνοχής. Είναι η δυνατότητα να βιώνουμε τα συναισθήματά μας χωρίς να τα απορρίπτουμε, να ακούμε τις εσωτερικές μας ανάγκες χωρίς να τις ακυρώνουμε και να αναγνωρίζουμε την προσωπική μας αλήθεια, ακόμη κι όταν αυτή δεν είναι εύκολη ή δεν συμφωνεί με τις προσδοκίες των άλλων.

    Ταυτόχρονα, ο άνθρωπος έχει ανάγκη να συνδέεται με τον έξω κόσμο. Να ανήκει, να σχετίζεται, να αγαπά, να δημιουργεί, να συμμετέχει, να αισθάνεται ότι υπάρχει μέσα σε ένα πλαίσιο σχέσεων και νοήματος. Η εξωτερική σύνδεση, όμως, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την εσωτερική. Όταν κάποιος προσπαθεί διαρκώς να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των άλλων, να ικανοποιεί προσδοκίες, να αποφεύγει συγκρούσεις ή να εξασφαλίζει την αποδοχή, μπορεί σταδιακά να απομακρύνεται από τον ίδιο του τον εαυτό.

    Μπορεί να μάθει να λειτουργεί, αλλά να μην αισθάνεται. Να φροντίζει τους άλλους, αλλά να μην αναγνωρίζει τη δική του ανάγκη για φροντίδα. Να είναι παρών στις σχέσεις του, αλλά εσωτερικά να βιώνει μοναξιά, κενό ή αποξένωση.

    Κάποιες φορές, αυτή η απομάκρυνση δεν γίνεται συνειδητά. Είναι ένας τρόπος προσαρμογής, που μπορεί να διαμορφώθηκε μέσα από εμπειρίες, φόβους, τραυματικές σχέσεις, συναισθηματική ανασφάλεια ή την ανάγκη να προστατευθεί από δύσκολα συναισθήματα.

   Όταν, όμως, η εσωτερική αυτή απόσταση παρατείνεται, η ψυχική ένταση μπορεί να αρχίσει να εκφράζεται και μέσα από το σώμα. Το σώμα δεν αποτελεί έναν ξεχωριστό μηχανισμό από την ψυχική μας ζωή. Επηρεάζεται από το άγχος, τη συναισθηματική επιβάρυνση, τις σχέσεις, τις εμπειρίες και τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε τον κόσμο.

    Έτσι, σε ορισμένες περιπτώσεις, ψυχοσωματικά συμπτώματα, κρίσεις πανικού, έντονο άγχος ή καταθλιπτικές εκδηλώσεις μπορεί να συνδέονται με μια παρατεταμένη κατάσταση εσωτερικής επιβάρυνσης. Δεν είναι μια απλή ή μονοσήμαντη εξήγηση των συμπτωμάτων, αλλά ένας τρόπος να κατανοήσουμε πόσο αλληλένδετη είναι η ψυχική και η σωματική μας εμπειρία.

    Η κρίση πανικού, για παράδειγμα, μπορεί να βιώνεται ως μια στιγμή κατά την οποία το σώμα ενεργοποιεί έντονα το σύστημα συναγερμού. Ο άνθρωπος αισθάνεται ότι απειλείται, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει άμεσος εξωτερικός κίνδυνος. Η εμπειρία αυτή μπορεί να σχετίζεται με συσσωρευμένη ένταση, φόβους, ευαλωτότητα ή άλλους παράγοντες, και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποια συγκεκριμένη συναισθηματική αιτία.

   Η θεραπευτική διεργασία μπορεί να γίνει ένας χώρος επανασύνδεσης. Ένας χώρος όπου ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να αποδείξει, να επιτύχει, να ελέγξει ή να ικανοποιήσει κάποιον. Μπορεί σταδιακά να αναγνωρίσει τις εσωτερικές του εμπειρίες, να αποκτήσει μεγαλύτερη επίγνωση των συναισθημάτων και των αναγκών του, να κατανοήσει τα μοτίβα που τον απομακρύνουν από τον εαυτό του και να αναπτύξει έναν πιο ασφαλή τρόπο να σχετίζεται τόσο με τον εσωτερικό όσο και με  τον εξωτερικό κόσμο.

   Η θεραπεία δεν είναι μόνο να σταματήσει ο άνθρωπος να υποφέρει. Είναι να μπορέσει να επιστρέψει σε μια σχέση με τον εαυτό του στην οποία δεν χρειάζεται να εγκαταλείπει αυτό που αισθάνεται για να συνεχίσει να υπάρχει, να αγαπά και να σχετίζεται.

   Ίσως η βαθύτερη θεραπευτική ανάγκη να είναι ακριβώς αυτή: να μπορεί ο άνθρωπος να βρίσκεται μέσα στη ζωή, να συνδέεται με τους άλλους, να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες και τις απαιτήσεις της πραγματικότητας, χωρίς να χάνει τη σύνδεση με τον εσωτερικό του κόσμο.

   Να αισθάνεται ότι δεν είναι μόνο ένας άνθρωπος που αντιδρά σε όσα συμβαίνουν, αλλά ένας άνθρωπος που μπορεί να ακούει, να αισθάνεται, να επιλέγει και να υπάρχει με μεγαλύτερη ελευθερία.

Κάλφα Λίζα, Κλινική Συμβουλευτική Ψυχολόγος